Cyberpunk to podgatunek science fiction, w którym rozwój technologiczny, kontrastuje z degradacją społeczną i moralną. Typowe dla tego gatunku są tematy takie jak alienacja, wolność jednostki, rozkład moralny towarzyszący postępowi technologicznemu czy granice człowieczeństwa. Przykładami dzieł z tego nurtu są powieść Neuromancer Williama Gibsona, Zamieć Neala Stephensona, czy film Blade Runner.
W niniejszym artykule przedstawiamy listę najlepszych gier cyberpunkowych.
Deus Ex – cyberpunkowa gra RPG
Mieszanka RPG, strzelanki FPS i przygodówki akcji, stworzona przez Ion Storm i wydana przez Eidos Interactive. Akcja gry rozgrywa się w dystopijnym świecie przyszłości, opanowanym przez śmiertelnego wirusa. Gracz wciela się w J.C. Dentona, agenta organizacji antyterrorystycznej UNATCO, który odkrywa, że jego zwierzchnicy są skorumpowani, a ruch oporu, przeciw któremu walczył, działa dla dobra ludzkości .
Oprócz znakomicie opowiedzianej historii łączącej wątki cyberpunkowe z polityką i teoriami spiskowymi, największym atutem gry jest swoboda wyboru podejścia do wykonywania misji. Szarża z karabinem w ręku niczym Rambo? Działanie z ukrycia? Odkrycie sekretnego wejścia? A może shackowanie bocznych drzwi? Zamiast walczyć z trudnym bossem, można spróbować zlikwidować go kilka rozdziałów wcześniej. Skrytobójstwo może się udać lub nie, a postacie odpowiednio zareagują na rozwój wydarzeń w dialogach. Można też zamiast walki zhackować komputer szefa i zdobyć hasło autodestrukcji przeciwnika. Gra nagradza kreatywność.
Deus Ex doczekało się trzech kontynuacji. „Deus Ex: Invisible War” nie został przyjęty zbyt dobrze z powodu licznych problemów technicznych oraz fabuły będącej kalką pierwszej części. Znacznie lepiej oceniono trzecią odsłonę, „Deus Ex: Bunt Ludzkości”, która jest prequelem serii. Ostatnia, jak dotąd, część, „Deus Ex: Rozłam Ludzkości”, to bezpośredni sequel „Buntu Ludzkości”.
Cyberpunk 2077
Nie można stworzyć listy gier cyberpunkowych, nie wspominając o tej produkcji. Sandboksowa gra oparta na planszowym systemie o tej samej nazwie to jedna z najlepszych produkcji 2020 roku. A przynajmniej byłaby nią, gdyby nie liczne problemy i bugi, które przyćmiły premierę gry.
Mimo kontrowersji, gra przyciągnęła graczy olbrzymim, otwartym światem, rozbudowanym systemem personalizacji postaci, wciągającą fabułą i gwiazdorską obsadą (Keanu Reeves). Dużym atutem był fakt, że tytuł wydało studio odpowiedzialne za „Wiedźmina 3”, uznawanego za jedną z najlepszych gier w historii.
W 2023 roku ukazał się dodatek „Phantom Liberty”, który zebrał znakomite recenzje.
Technobabylon – cyberpunkowa przygodówka
Przygodówka point-and-click osadzona w futurystycznej metropolii zarządzanej przez centralną sztuczną inteligencję. Dwójka agentów organizacji CEL tropi hakera-seryjnego mordercę. Szybko okazuje się, że zabójstwa są częścią wielkiej intrygi mającej na celu obalenie panującego porządku.
Największe wrażenie robi budowa świata. Autorzy umieścili mnóstwo interesujących pomysłów: ukrywanie informacji w DNA, płynna pamięć masowa, sztuczna inteligencja oraz przenoszenie umysłów i osobowości z ciała do ciała. Niestety choć początkowo zagadki są ciekawe, z czasem stają się niedorzeczne. Nie wszystkim przypadnie do gustu pikselartowa oprawa retro, nawiązująca do gier z późnych lat 80.
System Shock – cyberpunkowy horror
Bezimienny haker zostaje zwerbowany przez potężną korporację do shackowania sztucznej inteligencji sterującej bazą kosmiczną. Po wybudzeniu ze śpiączki dowiaduje się, że uwolniona przez niego AI wymordowała załogę, a on może być następną ofiarą.
System Shock łączy cyberpunk z horrorem i strzelanką FPS. Mechaniki były tak innowacyjne, że gra stała się prekursorem tytułów takich jak „BioShock” czy „Deus Ex”. Oprócz tego wielokrotnie trafiała na listy najbardziej przerażających gier. W 1999 roku wydano dobrze oceniony sequel, a w 2023 remake gry.
Ripper – cyberpunkowa gra FMV
Rok 2040. Seryjny zabójca naśladujący Kubę Rozpruwacza wysyła listy do reportera Jake’a Quinlana, powiadamiając go o następnych ofiarach. Gdy Rozpruwacz napada na jego dziewczynę, Quinlan postanawia rozwiązać sprawę na własną rękę.
„Ripper” to przygodowa gra FMV od Take-Two Interactive z 1996 roku. Filmiki są wysokiej jakości, a aktorstwo zaskakująco dobre jak na standardy gatunku. W grze wystąpiło wiele hollywoodzkich gwiazd: Christopher Walken, John Rhys-Davies, Burgess Meredith, Paul Giamatti i Karen Allen. Główną wadą gry jest przestrzały interfejs utrudniający wykonywanie niektórych czynności, oraz wyśrubowany poziom zagadek. Pod ich względem Ripper to prawdziwe Dark Souls gier FMV.
Syndicate – cyberpunkowa strategia RTS
Strategia czasu rzeczywistego, w której dowodzimy oddziałami korporacyjnych agentów, przejmując kontrolę nad regionami i eliminując najemników konkurencji. Zarobione pieniądze można inwestować w ulepszenia uzbrojenia.
Gra doczekała się udanego sequela oraz kontynuacji w formie strzelanki FPS osadzonej w tych samych realiach.
Beneath a Steel Sky – cyberpunkowa przygodówka
Przygodówka point-and-click wydana w 1994 roku przez Revolution Software, twórców kultowego „Broken Sword„.
Gra jest udaną przygodówką, która do dziś cieszy się popularnością wśród miłośników gier retro. Fabuła jest intrygująca, a rozgrywka dopracowana. Beneath a Steel Sky została wydana jako freeware, co oznacza, że można ją legalnie pobrać za darmo (np. ze sklepu GOG)
Flashback – platformówka w klimacie cyberpunk
Duchowy następca „Another World” to platformówka z elementami strzelanki i gry logicznej z 1992 roku. Gracz kontroluje agenta Conrada B. Harta, który budzi się na obcej planecie z amnezją, a jedyną wskazówką są pozostawione przez niego samego dziwne wiadomości.
„Flashback” wyróżnia się grafiką w formie rotoskopowych sekwencji FMV. Z tego względu sami twórcy reklamowali swoją grę jako „grę CD-ROM na kartridżu”. Rozgrywka opiera się na pokonywaniu platform, rozwiązywaniu zagadek środowiskowych i okazjonalnej walce z wrogami. Flashback do dziś cieszy się sporym uznaniem ze względu na swoją narrację, atmosferę i oryginalny styl graficzny. Gra doczekała się dobrze przyjętego sequela zatytułowanego Fade to Black z 1995 roku. Niestety wydany w 2023 Flashback 2 (choć teoretycznie powinien nazywać się Flashback 3), nie powtórzył sukcesu poprzednich odsłon.
Blade Runner – adaptacja niemal idealna
Blade Runner to przygodówka typu point-and-click, będąca adaptacją kultowego filmu Blade Runner. Akcja gry rozgrywa się w Los Angeles w 2019 roku. Podobnie jak w filmie, główny bohater wciela się w łowcę tropiącego niebezpiecznych replikantów. Jest to jedna z nielicznych gier opartych na licencji filmowej, która pod względem wykonania dorównuje swojemu pierwowzorowi. Gra imponuje rozmachem, wiernością materiałowi źródłowemu, wymagającymi zagadkami oraz nielinearną fabułą. W 2022 roku ukazała się rozszerzona edycja gry, czyli jej remaster. Niestety był tak nieudany, że po fali krytyki twórcy zamiast je naprawić, zdecydowali się po prostu dołączyć do pakietu oryginalną edycję.
I Have No Mouth, and I Must Scream
W wyniku wojny totalnej cała ludzkość uległa zagładzie. Przy życiu pozostało jedynie pięciu wyselekcjonowanych przez superkomputer ludzi. Maszyna, dysponująca niemal boskimi zdolnościami, nie oszczędza ich dla ratowania ludzkości, lecz po to, by się nad nimi pastwić. Każdy z wybranych „ochotników” ma mroczną przeszłość, którą komputer wykorzystuje do zadawania tortur psychicznych i fizycznych. Wcielając się w kolejnych bohaterów, gracze muszą starać się uwolnić z niewoli.
I Have No Mouth, and I Must Scream to przygodowa gra oparta na twórczości Harlan Ellison. Nie jest pełnoprawnym cyberpunkiem, choć zawiera jego elementy. Produkcja jest niezwykle wciągająca, bardzo dojrzała i piekielnie trudna — osiągnięcie najlepszego z wielu możliwych zakończeń stanowi prawdziwe wyzwanie. Do wydarzeń z gry luźno nawiązuje popularny serial animowany Obłędny Cyfrowy Cyrk (The Amazing Digital Circus).
Observer – cyberpunk w Krakowie
Observer to gra autorstwa polskiego studia Bloober Team. Podobnie jak w ich wcześniejszych produkcjach, jest bliższa walking simulatorowi niż tradycyjnej grze akcji. Gracz wciela się w detektywa Daniela Lazarskiego (głos Rutgera Hauera), który w poszukiwaniu swojego syna trafia do tajemniczego kompleksu budynków, położonego gdzieś w futurystycznym Krakowie. Na miejscu zamiast niego odnajduje bezgłowe ciało, a cały kompleks zostaje odcięty od świata. Detektyw, wykorzystując swoje zdolności hackowania umysłów, musi rozwiązać zagadkę zbrodni i odkryć mroczne tajemnice mieszkańców kompleksu.
Gra łączy atmosferę cyberpunku z elementami horroru psychologicznego.
Detroit: Become Human- cyberpunk w wersji light
Detroit: Become Human to narracyjna gra przygodowa wydana w 2018 roku przez Quantic Dream, znane z tytułów takich jak Heavy Rain i Beyond: Two Souls. Akcja gry rozgrywa się w niedalekiej przyszłości, w której androidy stały się normalną częścią codziennego życia. Wykonują niebezpieczne prace, służą jako pomoc domowa, a nawet jako zabawki seksualne. Niektóre z androidów stopniowo uzyskują świadomość i zaczynają buntować się przeciw zniewalającemu je systemowi.
Choć Detroit: Become Human zawiera elementy cyberpunku, są one znacznie subtelniejsze niż w typowych produkcjach tego gatunku. Brak tu neonowej, brudnej atmosfery, hackingu czy walk w cyberprzestrzeni. Pojawiają się jednak klasyczne motywy cyberpunkowe: megakorporacje, androidy, dylematy etyczne związane z AI oraz nierówności społeczne.
Dreamweb – retro cyberpunk
Dreamweb to gra przygodowa typu point-and-click, wydana w 1994 roku przez Creative Reality. Gracz wciela się w barmana o imieniu Ryan, którego męczą dziwne wizje. W snach kontaktuje się z nim enigmatyczna siła, twierdząc, że świat znajduje się na krawędzi zagłady, a Ryan musi zabić siedmiu ludzi, aby przywrócić równowagę.
Scenariusz jest bardzo poważny i dojrzały, poruszając motywy przeznaczenia, moralności oraz granicy między rzeczywistością a obłędem. W momencie premiery gra wzbudziła kontrowersje ze względu na brutalność i jedną z pierwszych scen seksu w mainstreamowej produkcji. Oprawa dźwiękowa podkreśla niepokojącą i tajemniczą atmosferę, a grafika, choć ciekawa, momentami jest trudna do odczytania ze względu na nietypowy widok z góry i niską rozdzielczość.
Ghostrunner – cyberpunkowy parkour
Ghostrunner to dynamiczna gra akcji w perspektywie pierwszoosobowej, wydana w 2020 roku przez One More Level. Akcja gry toczy się w futurystycznym, dystopijnym świecie po globalnej katastrofie, gdzie resztki ludzkości żyją w ogromnej wieży-mieście pełnej neonów, zaawansowanej technologii i cybernetycznych modyfikacji ludzi. Gracz wciela się w cybernetycznego wojownika, który walczy mieczem i przemieszcza się przy pomocy parkouru.
Rozgrywka jest wymagająca i wymaga niezwykłej precyzji oraz refleksu, a wiele momentów stawia gracza w sytuacjach wymagających perfekcyjnego timing’u. Ghostrunner jest jedną z najtrudniejszych gier na tej liście, oferując satysfakcjonujące wyzwanie dla miłośników zręcznościowych produkcji.
Snatcher – cyberpunk od Hideo Kojimy
Snatcher to cyberpunkowa gra stworzona przez Hideo Kojima, inspirowana kultowymi filmami takimi jak Blade Runner, Akira czy Terminator. Jest to jedna z niewielu gier Kojimy niezwiązana ze światem Metal Gear Solid. Produkcja łączy w sobie elementy gry detektywistycznej, interaktywnej powieści wizualnej oraz thrillera science fiction.
W futurystycznym mieście Kobe City odkryto, że humanoidalne roboty zwane Snatcherami zabijają ludzi i podszywają się pod nich. Roboty są niemal nie do odróżnienia od prawdziwych ludzi. W odpowiedzi władze wprowadzają kwarantannę i powołują specjalną jednostkę do ich wyłapania. Gracz wciela się w członka tej jednostki – cierpiącego na amnezję detektywa Gillian Seeda.
Pod względem rozgrywki Snatcher przypomina współczesne nowele wizualne. Akcje wykonujemy z poziomu menu, wybierając jedną z możliwych czynności lub dialogów. Akcja prezentowana jest głównie w formie statycznych obrazków, okazjonalnie uzupełnianych prostymi animacjami. Mimo ograniczeń technicznych, gra tworzy wciągającą atmosferę dystopijnego, cyberpunkowego świata, w którym zagadka Snatcherów i przeszłości bohatera napędzają fabułę.
Policenauts – drugie podejście Kojimy
Policenauts to kolejna cyberpunkowa gra autorstwa Hideo Kojimy, wydana w 1994 roku. Produkcja łączy stylistykę filmów noir z buddy cop oraz klasycznym cyberpunkiem. Kojima czerpał inspiracje z filmów takich jak Lethal Weapon, Blade Runner i 2001: Odyseja kosmiczna. Gra zawiera liczne odniesienia do filozofii, literatury i nauki, w typowym dla Kojimy stylu.
Fabuła zaczyna się od rutynowej misji protagonisty, Jonathana Ingrama, który ulega wypadkowi i dryfuje w kosmosie w stanie kriogenicznego snu. Zostaje odnaleziony dopiero po 25 latach, co diametralnie zmienia jego życie – jego żona ułożyła sobie życie z kimś innym, a on sam musi odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Pewnego dnia była żona Jonathana, Lorraine, prosi go o pomoc w odnalezieniu jej zaginionego męża. Wkrótce potem kobieta zostaje zamordowana, a Jonathan rozpoczyna śledztwo prowadzące do spisku powiązanego z korupcją i przestępczością w kosmicznej kolonii Beyond Coast.
Rozgrywka łączy ze sobą elementy point and click z wizualną nowelą. Od czasu do czasu pojawiają się także krótkie sekwencje akcji z użyciem broni, w których trzeba szybko reagować na pojawiające się zagrożenia, czyli QTE (Quick Time Events).
