Mortal Kombat to kultowa bijatyka wydana przez Midway w 1992 roku. Tytuł ten wywołał ogromne kontrowersje, głównie za sprawą niespotykanej wcześniej dawki brutalności. Sprawa odbiła się szerokim echem i trafiła nawet przed Kongres Stanów Zjednoczonych. Gra stała się jednym z głównych powodów, dla których wprowadzono system klasyfikacji wiekowej (ESRB), mający chronić młodych odbiorców przed drastycznymi treściami. Lista osób i instytucji zgorszonych produkcją była długa i stale rosła, jednak w 1994 roku dołączyli do niej… sami aktorzy występujący w grze. Jak do tego doszło?
John Tobias i początki Mortal Kombat
Historia zaczyna się wiele lat przed premierą gry, gdy przyszły scenarzysta Mortal Kombat, John Tobias, w ramach szkolnego projektu próbował nakręcić amatorski film. Fabuła miała opowiadać o grupie ninja ścigających złodziei. Tobias potrzebował do tego osób znających sztuki walki – i tak poznał przyszłe gwiazdy Mortal Kombat: Daniela Pesinę (Johnny Cage, Scorpion, Sub-Zero), jego brata Carlosa (Raiden) oraz Richarda Divizio (Kano). Film nigdy nie powstał, ponieważ próba dotarcia na plan zakończyła się stłuczką samochodową. Mimo to wycieczka nie poszła na marne – ekipa bardzo się polubiła.
Kilka lat później Tobias dołączył do firmy Midway i wraz z Edem Boonem rozpoczął prace nad nową bijatyką. Pierwotnie gra miała być adaptacją filmu Krwawy Sport, a jej twarzą miał zostać sam Jean-Claude Van Damme. Gdy belgijski gwiazdor odmówił, Tobias stworzył całkowicie nowe uniwersum oparte na klimatach fantasy. Kiedy nadszedł czas na znalezienie modeli, Tobias przypomniał sobie o Pesinie. Daniel, jako instruktor wushu, nie tylko użyczył wizerunku, ale zajął się także choreografią walk. Do obsady dołączyli także Carlos Pesina oraz Richard Divizio. Skład uzupełnili Elizabeth Malecki (Sonya Blade) oraz Ho-Sung Pak (Shang Tsung i Liu Kang). Ciekawostką jest, że Pesina i Pak znali się już wcześniej – wspólnie pracowali jako kaskaderzy na planie filmu Wojownicze Żółwie Ninja II. Wszyscy aktorzy byli zatrudniani przez agencję, a ich stawka wynosiła zaledwie 50 dolarów za godzinę. Daniel Pesina wspominał, że za pracę przy pierwszym Mortal Kombat otrzymał łącznie niespełna 4000 dolarów.
Mortal Kombat 2
Po gigantycznym sukcesie gry natychmiast rozpoczęto prace nad kontynuacją. W Mortal Kombat II lista postaci znacząco się wydłużyła, co wymusiło zatrudnienie nowych aktorów. W rolę Shao Kahna wcielił się Brian Glynn, kulturysta John Parrish zagrał Jaxa, a ekspert wushu Anthony Marquez został Kung Lao. Młodego Shang Tsunga odegrał mistrz taekwondo dr Philip Ahn. Do obsady dołączyła również Katalin Zamiar, prywatnie partnerka Ho-Sung Paka, która wcieliła się we wszystkie kobiece postacie — Kitanę, Mileenę i Jade. Jedyną osobą z pierwotnej obsady, która nie wróciła na plan, była Elizabeth Malecki, choć Sonya i Kano pojawili się jako więźniowie w tle jednej z aren. Przy drugiej części stawki wzrosły do 75 dolarów za godzinę, a czas pracy znacząco się wydłużył, ponieważ aktorzy brali także udział w szeroko zakrojonej kampanii promocyjnej.
W międzyczasie aktorzy zaangażowani w pierwszą część gry przeżywali swoje pięć minut sławy. Zaczęto ich rozpoznawać na ulicach, pojawiali się w programach rozrywkowych i udzielali licznych wywiadów prasie komputerowej. Daniel Pesina trafił nawet na okładkę magazynu Time. Właśnie wtedy uznał, że Midway zapłaciło mu zdecydowanie za mało. Po konsultacji z prawnikami wytoczył firmie proces, domagając się 10 milionów dolarów za bezprawne wykorzystanie jego wizerunku w konsolowych wydaniach gry. Według jego prawników podpisana umowa obejmowała wyłącznie wersje arcade. Pesina twierdził również, że istniało ustne porozumienie, zgodnie z którym miał otrzymać dodatkowe wynagrodzenie, jeśli gra odniesie sukces.
Tattoo Assassins i BloodStorm – podróbki Mortal Kombat
W tym samym czasie szaleństwo na punkcie Mortal Kombat osiągnęło szczyt, a produkcja stała się jedną z najpopularniejszych gier na świecie. Nic więc dziwnego, że wiele firm próbowało wykorzystać modę na brutalne bijatyki. Dzięki doświadczeniu zdobytemu przy Mortal Kombat Pesina stał się bardzo rozchwytywanym nazwiskiem. W 1994 roku zaangażował się w dwa nowe projekty. Pierwszym z nich było Tattoo Assassins — ambitnie zapowiadane mordobicie, którego scenariusz współtworzył Bob Gale, scenarzysta filmu Back to the Future. Choć gra nie mogła konkurować z Mortal Kombat pod względem oprawy graficznej, twórcy chcieli przyciągnąć graczy ogromną liczbą brutalnych wykończeń — planowano ponad 2000 fatalities. Problem w tym, że wiele z nich było zwyczajnie absurdalnych. Zamienianie przeciwnika w hamburgera czy rozbieranie go do naga raczej nie spełniało oczekiwań fanów Mortal Kombat. Po nieudanych testach projekt ostatecznie skasowano.
W tym samym roku Pesina zaangażował się także w BloodStorm — kolejną bijatykę jeden na jednego, również stawiającą na brutalność i krwawe wykończenia przeciwników. Tym razem twórcy postawili jednak na animowane postacie zamiast digitalizowanych aktorów. Co więc robił tam Pesina? Aby to wyjaśnić, trzeba wrócić do trwającego procesu Pesina kontra Midway. Jednym z głównych argumentów prawników Midway było to, że aktorzy nigdy nie podpisali klasycznych kontraktów wiążących ich z firmą — pracowali jedynie na podstawie standardowych umów o dzieło. Miało to ogromne znaczenie, ponieważ typowe kontrakty aktorskie często zawierają klauzule zabraniające wykorzystywania wizerunku kojarzonego z daną rolą także po zakończeniu współpracy. Dla przykładu Robert Downey Jr. mógłby mieć zapis uniemożliwiający mu granie innych superbohaterów przez określony czas po odejściu z Marvel Studios bez zgody wytwórni. Pesina postanowił wykorzystać tę lukę. Zaangażował się w kampanię promocyjną BloodStorm, występując w stroju i pozie wyraźnie nawiązujących do Johnny’ego Cage’a. W efekcie powstała bezczelna reklama, w której aktor kojarzony z Mortal Kombat promował automat konkurencyjnej gry.
The Realm Fighters
Pesina na tym nie poprzestał i już rok później pracował przy kolejnej bijatyce zatytułowanej The Realm Fighters, tworzonej z myślą o konsoli Atari Jaguar. Ponownie bez większych oporów wykorzystywał tam wizerunek Johnny’ego Cage’a. Co więcej, przy projekcie pracowali również inni aktorzy znani z Mortal Kombat — Ho-Sung Pak (Liu Kang), Katalin Zamiar (Kitana, Mileena i Jade) oraz dr Philip Ahn (Shang Tsung). Ostatecznie gra nigdy nie została ukończona, choć materiały, które po latach wyciekły do internetu, sugerują, że projekt i tak nie zapowiadał się zbyt dobrze. Nietrudno się domyślić, że żaden z aktorów angażujących się w konkurencyjne produkcje nie został później zaproszony do kolejnych odsłon Mortal Kombat.
Finał procesu Pesina-Midway
W tym samym czasie proces Pesiny przeciwko Midway zbliżał się do końca. Prawnicy Midway zdążyli już wcześniej podważyć argument dotyczący niedotrzymania warunków umowy, więc pozostało im odeprzeć zarzut bezprawnego wykorzystania wizerunku aktora. W tym celu zlecono badanie opinii publicznej, podczas którego respondentów pytano, czy rozpoznają Pesinę. Wyniki okazały się dla niego fatalne — spośród 306 ankietowanych jedynie 6% potrafiło wskazać go jako aktora występującego w Mortal Kombat. Ostatecznie pozew został oddalony.
Tymczasem Midway, niespecjalnie przejmując się całym zamieszaniem, pracowało już nad Mortal Kombat 3, które trafiło na rynek w 1995 roku. Aktorów angażujących się w konkurencyjne projekty zastąpiono nowymi twarzami. Nie zakończyło to jednak konfliktu — wręcz przeciwnie. W 1997 roku do sądu trafił kolejny pozew, tym razem złożony przez Katalin Zamiar, dr. Philipa Ahna i Elizabeth Malecki. Podobnie jak Pesina domagali się oni dodatkowych honorariów za konsolowe wydania gry. I podobnie jak w poprzednim przypadku, sprawa zakończyła się porażką powodów.
Catfight – kobiecy Mortal Kombat
Sama Zamiar zdążyła jeszcze pójść śladami Pesiny i wystąpić w innej bijatyce, wyraźnie wykorzystując wizerunek kojarzony z Jade z Mortal Kombat II. Chodziło o Catfight — produkcję stworzoną przez mało znane studio Atlantean Interactive, które w rzeczywistości było powiązane z Vivid Entertainment, producentem filmów erotycznych i pornograficznych. Sama gra była dość osobliwym tworem: dwie słabo animowane zawodniczki walczyły na tle stockowych fotografii, a całość sprawiała wyjątkowo sztuczne wrażenie. Jeden z recenzentów podsumował ją złośliwie, twierdząc, że „wolałby zostać przyłapany na masturbacji niż na graniu w tę grę”.
Na tym etapie historia aktorów-rebeliantów i Midway właściwie dobiegła końca. Większość z nich nie pojawiła się już później w żadnych znaczących produkcjach growych. Wyjątkiem był młodszy brat Daniela Pesiny, Carlos Pesina. Za udział w konkurencyjnym projekcie ukarano go usunięciem Raidena z Mortal Kombat 3, ale mimo to pozostał związany z firmą aż do jej zamknięcia. Wystąpił jeszcze w siedmiu kolejnych odsłonach serii, a później znalazł zatrudnienie w NetherRealm Studios, które przejęło markę Mortal Kombat.
Część dawnych aktorów od czasu do czasu wracała jeszcze do wspólnych projektów. W 2003 roku troje z nich wystąpiło razem w filmie Book of Swords, a w 2007 bracia Pesina pojawili się w komedii Press Start, parodiującej między innymi ich role z Mortal Kombat. Sam Daniel Pesina wcielił się także w Shang Tsunga w fanowskim filmiku Mortal Kombat: Fates Beginning z 2015 roku. Mimo wszystkich konfliktów i prawnych sporów dawni aktorzy nie odcięli się całkowicie od marki Mortal Kombat. Nadal chętnie udzielają wywiadów, pojawiają się na konwentach, rozdają autografy, a czasem nawet zakładają stroje swoich postaci. Biorąc pod uwagę, że część z nich — jak choćby dr Philip Ahn, który został neurochirurgiem — nie potrzebuje tego dla pieniędzy, można przypuszczać, że robią to głównie z sympatii do fanów i dla satysfakcji z bycia rozpoznawanym. Jednym z ich ostatnich wspólnych występów był panel zorganizowany z okazji 25-lecia Mortal Kombat podczas Game On Expo w sierpniu 2017 roku.
Na koniec pozostaje jeszcze jedno pytanie: czy istnieje szansa, że dawni aktorzy Mortal Kombat pojawią się kiedyś ponownie w dużej produkcji związanej z serią? Raczej nie. Żadne duże studio AAA prawdopodobnie nie zdecyduje się na współpracę z ludźmi kojarzonymi z procesami przeciwko byłemu pracodawcy. A co z aktorami, którzy nie byli zamieszani w konflikt z Midway? Tu również odpowiedź brzmi: mało prawdopodobne. W latach 90. obsadę Mortal Kombat dobierano głównie pod kątem wyglądu i umiejętności sztuk walki. Od premiery pierwszej części minęło jednak już ponad 30 lat, technologia digitalizacji praktycznie zniknęła z branży, a współczesne gry opierają się przede wszystkim na motion capture i aktorach głosowych. Najbardziej realnym scenariuszem pozostają więc okazjonalne występy dawnych gwiazd Mortal Kombat w fanowskich projektach i na wydarzeniach dla społeczności.
Fajny artykul – dzieki