Adaptacje prozy H. P. Lovecrafta od dekad stanowią dla filmowców kuszące, ale i wyjątkowo trudne wyzwanie. Jego twórczość opiera się nie tyle na dosłownym strachu, co na sugestii, niedopowiedzeniu i poczuciu kosmicznej obcości — elementach, które trudno przełożyć na język kina. „Wskrzeszony” to jedna z prób zmierzenia się z tym materiałem — i co rzadkie, próba w dużej mierze udana.
Fabuła
Claire Ward zatrudnia prywatnego detektywa, aby zbadał dziwne zachowanie swojego męża, Charlesa. Ceniony chemik pewnego dnia porzuca rodzinę i zaszywa się na odludnej farmie, gdzie prowadzi niepokojące eksperymenty. Claire podejrzewa, że jego przemiana rozpoczęła się w chwili odkrycia starego portretu mężczyzny, do którego jest uderzająco podobny.
Przypadek Charlesa Dextera Warda
Wskrzeszony to adaptacja noweli H.P. Lovecrafta zatytułowanej Przypadek Charlesa Dextera Warda. Film został wyreżyserowany przez Dana O’Bannona (scenarzysta filmu Obcy). Było to jego drugi i ostatni wyreżyserowany film (pierwszym był kultowy Powrót żywych trupów).
Teoretycznie dzieła Lovecrafta są idealnym materiałem na filmowy horror. Mają rozbudowaną mitologię, intrygującą fabułę i są pełne gęstego jak sos klimatu grozy. Tyle teorii, gdyż w praktyce sprawiają wielu twórcom problemy. Spora część opowiadań Lovecrafta to króciutkie nowele zapewniające kilkanaście minut czasu ekranowego. Oznacza to, że twórcy filmów muszą ich fabułę rozwadniać, lub mieszać ze sobą fabuły kilku opowiadań. Problemem jest też sposób, w jaki pisarz opisywał wydarzenia. Jak pokazać na ekranie „kształty wywołujące szaleństwo” czy „kolor nie z tego świata”? Na szczęście kilku reżyserom udało się wyjść z zadania obronną ręką. Jednym z nich jest właśnie Dan O’Bannon.
Uwspółcześniona fabuła
Scenarzysta i reżyser nie próbował nadmiernie ingerować w fabułę. Film pozostaje stosunkowo wierny literackiemu pierwowzorowi, ograniczając zmiany głównie do uwspółcześnienia realiów. Dzięki temu „Wskrzeszony” uchodzi za jedną z najwierniejszych adaptacji Lovecrafta. Podobnie jak w oryginale, napięcie budowane jest powoli i metodycznie. Początkowo film przypomina klasyczny noir, by stopniowo przejść w thriller, a ostatecznie przekształcić się w pełnoprawny horror.
Efekty specjalne
Efekty specjalne wywołują jednak mieszane uczucia. Z jednej strony widać zaangażowanie twórców — są pomysłowe i momentami naprawdę sugestywne. Niektóre sceny przywodzą na myśl Coś. Z drugiej strony ograniczony budżet daje o sobie znać: część efektów jest niedopracowana, maskowana pracą kamery lub ciemnością. Niektóre stwory poruszają się nienaturalnie albo wyglądają zbyt sztucznie, co osłabia grozę niektórych scen.
Jak na niskobudżetowy horror z lat 90., aktorstwo prezentuje się zaskakująco solidnie. W rolę detektywa wciela się John Terry, znany m.in. z serialu Zagubieni. To jedna z jego bardziej wyrazistych ról. Z kolei Chris Sarandon jako szalony naukowiec wyraźnie czerpie przyjemność z kreacji — jego ekspresyjna gra momentami przypomina styl Nicolasa Cage’a. Jest to zresztą pozostałość po pierwotnej wizji reżysera, który planował nadać filmowi bardziej humorystyczny ton. Ostatecznie jednak studio, bez jego zgody, wypuściło zmienioną wersję filmu.
Sporym minusem pozostaje dostępność produkcji. „Wskrzeszony” nie jest obecnie dostępny na popularnych platformach streamingowych. Najłatwiej natknąć się na niego podczas telewizyjnych powtórek lub sięgnąć po wydania DVD czy Blu-ray.
„Wskrzeszony” to jedna z ciekawszych i bardziej udanych adaptacji prozy Lovecrafta. Choć ograniczenia budżetowe odbiły się na jakości efektów specjalnych, film nadrabia klimatem, stopniowo budowanym napięciem i solidnym aktorstwem. Najważniejsze jednak, że twórcom udało się zachować wierność literackiemu pierwowzorowi — a to w przypadku Lovecrafta pozostaje rzadkością.
Historia serii filmów „Piątek trzynastego” – wszystkie części kultowego slashera
