Bez przeszłości (Nowhere Man) – recenzja serialu

Czy można zniknąć z własnego życia w jednej chwili — tak, jakby nigdy się nie istniało? „Bez przeszłości” to serial, który bierze ten niepokojący pomysł i rozwija go w pełną paranoi, intryg i pytań o tożsamość historię. Łącząc thriller konspiracyjny z dramatem psychologicznym, produkcja prowadzi widza przez świat, w którym rzeczywistość okazuje się wyjątkowo krucha, a prawda — niemal nieosiągalna. Punktem wyjścia jest historia Thomasa Veila, fotografa wojennego, którego życie rozpada się w jednej chwili, inicjując spiralę wydarzeń, z której nie ma łatwej drogi powrotu.

Bez przeszłości

„Bez przeszłości” to klimatyczny, nieco niedoceniony thriller konspiracyjny o utracie tożsamości, który mimo fabularnych nierówności i urwanego zakończenia wciąga atmosferą paranoi i tajemnicy.

Zalety

Aktorstwo

Intryga

Atmosfera paranoi

Wady

Brak zakończenia

Nudniejsze odcinki

7

Fabuła

Thomas Veil jest fotografem wojennym. Jego życie układa się całkiem dobrze — ma ładne mieszkanie, piękną żonę, a galeria sztuki właśnie organizuje wystawę poświęconą jego twórczości. Jej najważniejszym punktem jest zdjęcie zatytułowane „Hidden Agenda”, przedstawiające egzekucję gwatemalskich rebeliantów. Po uroczystości Tom udaje się z żoną do restauracji. W pewnym momencie wychodzi na papierosa, a kiedy wraca, okazuje się, że Alyson gdzieś zniknęła. Co gorsza, kelner również go nie rozpoznaje. Po krótkiej awanturze Tom zostaje wyrzucony z lokalu. W drodze do domu odkrywa, że jego karty płatnicze przestały działać. Gdy dociera do mieszkania, zastaje w nim żonę z innym mężczyzną, podającym się za jej męża. Nowy „pan domu” grozi mu bronią, więc Tom jest zmuszony odejść.

Następnego dnia ukrywa się w aucie Alyson i podczas jazdy dochodzi do konfrontacji. Kobieta wyznaje, że jej zachowanie zostało wymuszone groźbą, jednak nie zdradza szczegółów. Chwilę później policja zatrzymuje samochód, a Alyson twierdzi, że nie zna mężczyzny siedzącego w jej aucie i że musi to być szaleniec. Tom zostaje przewieziony do szpitala psychiatrycznego. Placówką zarządza dr Walter Bellamy, który próbuje przekonać Toma, że jest chory i potrzebuje pomocy. Aby to udowodnić, zabiera go do galerii — nie ma tam śladu po jego zdjęciach, a nikt z pracowników go nie rozpoznaje.

Tom zaczyna powoli wątpić we własne wspomnienia. W szpitalu poznaje innego pacjenta, który twierdzi, że przeszedł przez to samo i doskonale go rozumie. Po pewnym czasie Tomowi udaje się uciec. Najpierw udaje się do swojego adwokata, lecz odkrywa, że został on zamordowany. Następnie odwiedza matkę, która niedawno przeszła wylew i również go nie rozpoznaje. Wkrótce bohater odkrywa, że za wszystkim stoi tajemnicza, wszechwładna organizacja. Powodem wymazania jego tożsamości okazuje się fotografia przedstawiająca egzekucję jeńców wojennych — organizacja za wszelką cenę chce odzyskać negatywy. Tom wyrusza w podróż po Stanach Zjednoczonych, by odkryć prawdę o ludziach niszczących mu życie i odzyskać swoją tożsamość.

Serial z lat 90.

„Bez przeszłości” powstał w latach 1995–1996, na fali popularności innych seriali o globalnych konspiracjach, takich jak „Archiwum X”. Produkcja cieszyła się umiarkowaną popularnością i była emitowana również w Polsce — najpierw jako „Człowiek, którego nie ma”, a później pod tytułem „Bez przeszłości”. Łącznie powstało 25 odcinków, jednak serial zakończono już po pierwszym sezonie z powodu spadającej oglądalności. Można powiedzieć, że produkcja wyprzedziła swoje czasy. Serial idealnie nadawał się do binge-watchingu, jednak w połowie lat 90. widzowie nie mieli takich możliwości jak dziś. Przegapienie jednego odcinka często oznaczało trudności ze zrozumieniem kolejnych wydarzeń. Brak powtórek czy dostępu do streszczeń w Internecie sprawiał, że wielu odbiorców po prostu gubiło się w fabule i rezygnowało z dalszego oglądania.

Inspiracje

Krytycy byli wobec serialu bardzo przychylni i produkcja zbierała dobre recenzje. W roli głównej występuje Bruce Greenwood — charakterystyczny aktor drugoplanowy, którego wielu widzów kojarzy z twarzy, choć niekoniecznie z nazwiska. Pozostała część obsady to głównie mniej znani aktorzy telewizyjni. Twórca serialu przyznał, że jego głównymi inspiracjami były „The Prisoner” (motyw całkowitego wymazania tożsamości) oraz „Ścigany” (motyw podróży przez Amerykę w poszukiwaniu prawdy). Skojarzenia z „Archiwum X” czy późniejszym „Lost” również są jak najbardziej uzasadnione. Twórcom udało się stworzyć wyjątkowo sugestywną atmosferę tajemnicy i paranoi.

Nierówny poziom

Niestety, nie wszystkie odcinki trzymają równy poziom. W sezonie znajdziemy słabsze epizody — typowe „zapychacze”, które nie rozwijają fabuły i nie oferują szczególnie wciągającej historii. Dodatkowo momentami pojawiają się schematy i klisze charakterystyczne dla telewizji lat 90., które mogą dziś sprawiać wrażenie nieco przestarzałych. Serial kończy się cliffhangerem. Otrzymujemy co prawda odpowiedź na pytanie, dlaczego tożsamość Toma została wymazana, jednak finał jednocześnie otwiera drzwi do znacznie większej mitologii, której — najprawdopodobniej — nigdy nie poznamy. Zakończenie pozostawia też wiele nowych pytań bez odpowiedzi.

Mimo prób producentów nie udało się przywrócić serialu w żadnej formie. Pewne wskazówki dotyczące dalszych losów historii można znaleźć jedynie w wydaniu DVD, zawierającym komentarze twórców. Mimo problemów z dostępnością oraz otwartego zakończenia „Bez przeszłości” wciąż pozostaje produkcją wartą uwagi — szczególnie dla widzów ceniących atmosferę tajemnicy, niepewności i narastającej paranoi.

House of the Dead – recenzja filmu